САВДОИ ОДАМОН ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН: МОҲИЯТ, САБАБҲО ВА РОҲҲОИ ПЕШГИРӢ

САВДОИ ОДАМОН ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН: МОҲИЯТ, САБАБҲО ВА РОҲҲОИ ПЕШГИРӢ.
Савдои одамон яке аз ҷиноятҳои хатарноки ҷаҳони муосир ба ҳисоб меравад. Ин падида ҳуқуқу озодиҳои асосии инсонро поймол намуда, ба амният ва суботи иҷтимоӣ таъсири манфӣ мерасонад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ мубориза бар зидди савдои одамон ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати ҳуқуқии давлатҳо табдил ёфтааст.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ масъалаи муқовимат ба савдои одамон дар маркази таваҷҷуҳи давлат қарор дорад.
Қонунгузории миллӣ такмил дода шуда, барномаҳои давлатӣ барои пешгирӣ ва мубориза бо ин падида амалӣ мегарданд. Ҳадафи асосии чунин тадбирҳо ҳифзи ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон мебошад.
Тибқи суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, мубориза бо савдои одамон вазифаи муҳими давлат ва ҷомеа ба ҳисоб меравад. Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон яке аз арзишҳои асосии давлати ҳуқуқбунёд мебошад.
Мафҳум ва моҳияти савдои одамон.
Савдои одамон ҷиноятест, ки бо ҷалб, интиқол, пинҳон кардан ё истифодаи шахс бо мақсади истисмор алоқаманд мебошад. Одатан ин амал тавассути фиреб, таҳдид ё истифодаи ҳолати осебпазирии инсон анҷом дода мешавад.
Қурбониёни чунин ҷиноят метавонанд ба меҳнати маҷбурӣ, истисмори ҷинсӣ, гадоӣ ё дигар шаклҳои истисмор ҷалб гарданд. Бисёр вақт ин амалҳо аз ҷониби гурӯҳҳои муташаккили ҷинояткор анҷом дода мешаванд.
Дар қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон барои чунин ҷиноятҳо ҷавобгарии ҷиноятӣ пешбинӣ шудааст ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ барои ошкор ва пешгирии онҳо чораҳои зарурӣ меандешанд.
Заминаи ҳуқуқии мубориза.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ барои мубориза бар зидди савдои одамон қабул шудаанд. Аз ҷумла, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон» ва моддаҳои дахлдори Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Ин санадҳо тартиби ошкор, пешгирӣ ва ҷазо додани ҷиноятҳои марбут ба савдои одамонро муайян мекунанд. Ҳамчунин ҳифзи ҳуқуқҳои қурбониён ва барқарорсозии иҷтимоии онҳо низ дар ин санадҳо пешбинӣ шудааст.
Тоҷикистон инчунин бо созмонҳои байналмилалӣ ҳамкорӣ намуда, таҷрибаи пешрафтаи дигар давлатҳоро дар ин самт истифода мебарад.
Сабабҳои пайдоиши савдои одамон.
Сабабҳои пайдоиши савдои одамон гуногун мебошанд. Яке аз омилҳои асосӣ вазъи иқтисодӣ ва иҷтимоии баъзе гурӯҳҳои аҳолӣ мебошад. Камбизоатӣ, бекорӣ ва муҳоҷирати меҳнатӣ метавонанд хавфи гирифтор шудан ба чунин ҷиноятҳоро зиёд намоянд.
Омили дигар набудани маълумоти кофӣ дар бораи хатари савдои одамон мебошад. Баъзе шаҳрвандон ба ваъдаҳои бардурӯғи кор ва зиндагии беҳтар бовар мекунанд.
Ғайр аз ин, фаъолияти гурӯҳҳои муташаккили ҷинояткор низ ба паҳншавии чунин ҷиноят мусоидат мекунад.
Шаклҳои асосии савдои одамон.
Савдои одамон метавонад дар шаклҳои гуногун зоҳир гардад. Яке аз шаклҳои паҳншуда истисмори меҳнатӣ мебошад, ки дар он шахс маҷбур карда мешавад дар шароити вазнин ва бе музди муносиб кор кунад.
Шакли дигар истисмори ҷинсӣ мебошад, ки дар он қурбониён ба фаъолияти ғайриқонунӣ ҷалб карда мешаванд. Баъзан кӯдакон низ қурбонии чунин амалҳо мегарданд.
Ҳамчунин ҳолатҳое вуҷуд доранд, ки шахсон барои гадоӣ ё дигар мақсадҳои ғайриқонунӣ истифода мешаванд.
Нақши давлат дар мубориза
Мубориза бар зидди савдои одамон дар Тоҷикистон бо иштироки мақомоти гуногуни давлатӣ амалӣ мегардад. Мақомоти корҳои дохилӣ, прокуратура, судҳо ва дигар сохторҳои дахлдор дар ошкор ва пешгирии чунин ҷиноятҳо нақши муҳим доранд.
Тибқи суханони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Мубориза бар зидди савдои одамон бояд дар ҳамкории зичи мақомоти давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ амалӣ гардад».
Ин суханон аҳамияти ҳамкории тамоми ҷомеаро дар мубориза бо ин падида нишон медиҳанд.
Пешгирии савдои одамон.
Пешгирии савдои одамон яке аз самтҳои муҳимтарини мубориза бо ин ҷиноят мебошад. Баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии аҳолӣ, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва назорати фаъолияти ширкатҳои миёнарав аз ҷумлаи чораҳои муҳим мебошанд.
Дар суханрониҳои худ Эмомалӣ Раҳмон таъкид мекунанд: «Ҳар як шаҳрванд бояд аз ҳуқуқҳои худ огоҳ бошад ва ба ваъдаҳои бардурӯғ бовар накунад».
Ин андешаҳо нишон медиҳанд, ки маърифати ҳуқуқӣ метавонад омили муҳими пешгирии чунин ҷиноятҳо гардад.

Хулоса.
Хулоса, савдои одамон яке аз ҷиноятҳои вазнини ҷаҳони муосир мебошад, ки мубориза бар зидди он ҳамкории тамоми ҷомеаро талаб мекунад.
Ҷумҳурии Тоҷикистон барои пешгирӣ ва мубориза бо ин падида тадбирҳои гуногунро амалӣ менамояд. Такмили қонунгузорӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии аҳолӣ ва рушди ҳамкории байналмилалӣ метавонанд ба коҳиш додани чунин ҷиноят мусоидат намоянд.
Танҳо бо талошҳои муштарак метавон ҳуқуқ ва озодиҳои инсонро ҳифз намуда, ҷомеаи амн ва одилона бунёд кард.

Бо арзи эҳтиром,
судяи суди ҳарбии гарнизони Хоруғ Шарофзода Далер.